Sympozjum UE dotyczące Polityki leśnej i przyszłości "Zielonego ładu", Berlin 18.01.2024
Opublikowano: 18.02.2024

W dniu 18 stycznia 2024 r. odbyło się w Berlinie Sympozjum UE dot. unijnej polityki leśnej i przyszłości tzw. „Zielonego Ładu”. Wydarzenie od lat organizuje Niemiecka Rada Gospodarki Leśnej, która jest tzw. organizacją parasolową, skupiającą wielu interesariuszy z obszaru leśnictwa w Niemczech, będąc przez to głosem ok 2 mln prywatnych i publicznych właścicieli lasów, przedsiębiorców leśnych, przedstawicieli przemysłu drzewnego, nauki itp. Tym razem w Sympozjum udział wzięli m.in. ministrowie leśnictwa kilku krajów UE oraz wysocy rangą politycy z Niemiec, Austrii, Węgier oraz Komisji Europejskiej.
 
Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych reprezentowała w trakcie Sympozjum p. Marta Nurczyńska-Dałek – p.o. Naczelnika Wydziału ds. Współpracy Międzynarodowej. Obecni byli także przedstawiciele Polskiego Towarzystwa Leśnego  - prof. dr hab. Tomasz Zawiła-Niedźwiecki (Wiceprzewodniczący PTL) i dr inż. Mikołaj Ziemblicki (Koordynator współpracy z Niemieckim Towarzystwem Leśnym). Polskiej delegacji towarzyszył (merytorycznie i językowo) przedstawiciel Niemieckiego Towarzystwa Leśnego (Koordynator współpracy z Polskim Towarzystwem Leśnym) mgr inż. Bogdan Witkowski.

Poniżej streszczenie wszystkich wystąpień w trakcie:


W Sympozjum w Berlinie udział wzięło ponad 200 osób z całej Europy. Mając na uwadze zbliżające się wybory do Parlamentu Europejskiego, właściciele lasów i wysocy rangą politycy wezwali do zmiany kursu europejskiej polityki leśnej. Obejmuje to w szczególności uznanie praw właścicieli i zarządców lasów oraz uwzględnienie ich praw do różnych sposobów użytkowania lasów, jako integralnej części zrównoważonej i wielofunkcyjnej gospodarki leśnej.

Przewodniczący Niemieckiej Rady Gospodarki Leśnej - Pan Georg Schirmbeck otworzył wydarzenie stwierdzeniem:

"To właśnie zrównoważona gospodarka leśna w Niemczech i u naszych europejskich przyjaciół, prowadzona przez właścicieli, zarządców lasów i wysoko wykwalifikowanych leśników, którzy myślą w kategoriach przyszłych pokoleń sprawiło, że nasze ekosystemy są tak cenne i bogate w gatunki flory i fauny. My, leśnicy, możemy sprostać wyzwaniom związanym ze zmianami klimatu, ale wymaga to politycznego uznania i zrozumienia. Nieufność polityków, z jaką użytkownicy obszarów wiejskich (i leśnych) spotykają się w obecnym okresie legislacyjnym ze strony Parlamentu Europejskiego i w coraz większym stopniu - ze strony rządu niemieckiego, szkodzi nie tylko naszym lasom. Polityka, która prowadzi do paternalizmu i zaniedbywania obszarów wiejskich, szkodzi też spójności społecznej,  której obecnie potrzebujemy w Europie pilniej niż kiedykolwiek. Poszukajmy wspólnie na to sposobu!". Schirmbeck podkreślił, że przyjazne dla środowiska obchodzenie się z zasobami leśnymi oraz ich ochrona stanowią integralną część gospodarki leśnej. Debaty muszą być w przyszłości zobiektywizowane, a regulacje unijne powinny być przemyślane i rozpatrywane wspólnie z użytkownikami i zarządcami terenów leśnych.

Claudia Müller, sekretarz stanu w Niemieckim Federalnym Ministerstwie Żywności i Rolnictwa, powitała gości w centrum konferencyjnym Ministerstwa i przedstawiła przegląd działań w zakresie polityki leśnej na szczeblu federalnym. Broniła wdrożenia kontrowersyjnego rozporządzenie UE, które zabrania handlu surowcami i produktami powodującymi wylesianie i degradację lasów (EUDR) i nowelizacji federalnej ustawy o lasach, jako ważnej podstawy dla lasów dostosowanych do zmian klimatu i gospodarki leśnej zbliżonej do naturalnej. Wezwała do wspólnego, wzmocnionego zaangażowania na rzecz europejskiego leśnictwa: "Nasze lasy nie kończą się na granicach państwowych. Nasze wysiłki na rzecz ochrony lasów nie mogą zatem kończyć się na granicach państwowych. Z tego powodu europejskie podejście do ochrony lasów jest uzasadnione. Jednak decyzje UE dotyczące ochrony i adaptacji lasów muszą uwzględniać specyfikę regionalną, a przede wszystkim już istniejące rozwiązania na poziomie państw członkowskich".

Dr Wolfgang Burtscher, dyrektor generalny w  Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Komisji Europejskiej, wyraźnie opowiedział się za zakotwiczeniem i wzmocnieniem leśnictwa w tym organie. Poinformował o ścisłym powiązaniu między rolnictwem, a leśnictwem. W samych Niemczech około 140 tys. gospodarzy rolnych jest jednocześnie właścicielami lasów, często małych i rozdrobnionych. Stanowi to około 25% prywatnej powierzchni leśnej. Burtscher podkreślił: "Zmiany klimatu i utrata różnorodności biologicznej są również wyzwaniami dla naszych lasów, którymi musimy się pilnie zająć. Nie możemy jednak zapominać o gospodarczym i społecznym znaczeniu lasów, zwłaszcza dla obszarów wiejskich. W związku z tym musimy zharmonizować aspekty ekologiczne, gospodarcze i społeczne”.

Następnie głos zabrał sekretarz stanu w węgierskim Ministerstwie Rolnictwa -dr Zsolta Feldman. Od lipca Węgry będą sprawować prezydencję w Radzie Unii Europejskiej. Feldman wyraził solidarność z obecnymi protestami na obszarach wiejskich w Niemczech i na Węgrzech, a w swoim przemówieniu nawiązał do sytuacji w sektorze leśnym. Podkreślił, że równowaga między zachowaniem świata, który stworzyliśmy, utrzymaniem konkurencyjności rolników i leśników oraz zabezpieczeniem zaopatrzenia UE w krajowe surowce wysokiej jakości nie może zostać zakłócona. "Rola lasów staje się coraz ważniejsza w naszym zmieniającym się świecie. W przeciwieństwie do wielu krajów na świecie, powierzchnia węgierskich lasów stale rośnie, dzięki węgierskiej polityce rozwoju. Własność lasów jest zapisana w naszej konstytucji jako skarb narodowy. Ponadto, w ciągu ostatnich czterech kadencji rząd wprowadził kilka programów mających na celu zwiększenie udziału lasów. Jestem przekonany, że dzięki współpracy i wspólnym wysiłkom między naszymi krajami i w ramach Unii Europejskiej, możemy nie tylko chronić tę wyjątkową przyrodę, ale także rozwijać ten zasób, tak aby jego ekologiczne, gospodarcze i rekreacyjne funkcje mogły przynieść korzyści również naszym dzieciom" - powiedział Feldman.

Norbert Totschnig, austriacki federalny Minister Rolnictwa, Leśnictwa, Regionów i Gospodarki Wodnej, podkreślił bliskie związki między leśnikami Niemiec i Austrii. W swoich uwagach na temat priorytetów w sektorze leśnym poinformował o sojuszu o nazwie "For Forest Group" zawartym między bogatymi w lasy krajami – tj. Finlandią, Szwecją, Słowenią i Austrią. Niemcy do niego jeszcze nie dołączyły. "Zielony Ład ma przyszłość tylko wtedy, gdy cele są wykonalne i realistyczne. Głównym celem musi być nadal aktywna gospodarka leśna. Zrównoważony rozwój w leśnictwie zawsze był naszą receptą na sukces i czyni nas konkurencyjnymi na arenie międzynarodowej. Jednocześnie chcemy wzmocnić wydajność sektora, ponieważ las to znacznie więcej niż pochłaniacz dwutlenku węgla. Przemysł leśny i drzewny oferuje alternatywne surowce dla sektora budowlanego i energetycznego, jest ważną siłą napędową dla atrakcyjnych obszarów wiejskich i zapewnia miejsca pracy. W samej Austrii około 320 tys. osób jest zatrudnionych w sektorze leśno-drzewnym. Przyszłe projekty UE, które będą ingerować w politykę leśną muszą uwzględniać specyfikę regionalną i utrzymywać cel zrównoważonego wzrostu gospodarczego" – powiedział Norbert Totschnig.

Następnie Sympozjum przybrało formę panelu dyskusyjnego, w którym udział wzięli politycy i czołowi przedstawiciele leśnictwa i ochrony przyrody. Dyskutowali na temat przyszłości „Zielonego Ładu” oraz ekonomicznej i politycznej potrzeby działań w przyszłości w tym zakresie.

Prof. dr Kai Niebert, prezes Niemieckiego Okręgu Ochrony Przyrody (DNR), wezwał do zapewnienia stabilnych warunków ramowych i zrównoważonego wykorzystania energii i zasobów materialnych w celu uczynienia lasów bardziej odpornymi na zmiany klimatu. "Europa musi nadal podążać ścieżką „Zielonego Ładu”, aby zachować i odbudować nasze ekosystemy leśne w obliczu zmian klimatu. Tylko nienaruszone (niezniszczone) ekosystemy oferują nam niezawodną podstawę dla życia i gospodarki. W tym celu potrzebujemy również stałych systemów zachęt finansowych, które w jeszcze większym stopniu uwzględniają usługi ekosystemowe lasów" - podkreślił prof. dr Niebert.

Przewodniczący Europejskiej Konfederacji Właścicieli Lasów (CEPF), Sven-Erik Hammar, podkreślił znaczenie odpowiedzialności poszczególnych krajów oraz zasady pomocniczości w ramach Unii Europejskiej na tle różnych uwarunkowań krajowych. "Lasy w UE są tak zróżnicowane, jak ich właściciele i praktyki zarządzania. Właściciele lasów najlepiej rozumieją złożoność zagadnienia. Dlatego ustalanie priorytetów z zakresie zarządzania gospodarką leśną powinno następować w oparciu o krajowe i regionalne zasady dotyczące leśnictwa. W polityce UE nie może być jednego sposobu działania dla wszystkich" - powiedział Hammar. W pozytywnym tonie podkreślił silną spójność grup interesów leśnych w UE.

Minister stanu ds. rozwoju regionalnego Saksonii Thomas Schmidt, który jest również członkiem Europejskiego Komitetu Regionów, podkreślił znaczenie wielofunkcyjnego leśnictwa, jako siły napędowej gospodarki i zatrudnienia na obszarach wiejskich. Ta siła musi być nadal wspierana. Ponadto stwierdził, że drewno pochodzące ze zrównoważonej gospodarki leśnej jest nowoczesnym, innowacyjnym, odnawialnym i przyjaznym dla klimatu materiałem budowlanym. "Musimy w jeszcze większym stopniu wykorzystywać surowiec drzewny w budownictwie, aby osiągnąć cele klimatyczne wyznaczone w Saksonii, Niemczech i UE. Dlatego też kilka lat temu uruchomiliśmy inicjatywę budownictwa drewnianego w Saksonii w celu nasilenia działań zmierzających do ochrony klimatu", podkreślił minister stanu Schmidt.

Jutta Paulus, posłanka do Parlamentu Europejskiego Partii Bündnis 90/Die Grünen (Zieloni), broniła unijnego prawa o odbudowie zasobów przyrody, które ma zostać przyjęte przez Parlament Europejski w najbliższej przyszłości. "Lasy są złożonymi i cennymi ekosystemami, podczas gdy plantacje drzew iglastych są co najwyżej dostawcami drewna. Nasza europejska gospodarka leśna musi pilnie stać się bardziej zrównoważona, jeśli chce przetrwać kryzys klimatyczny i kryzys bioróżnorodności" - stwierdziła.

Na koniec Przewodniczący Schirmbeck podziękował pomysłodawcom zorganizowania Sympozjum oraz wszystkim zgromadzonym gościom. Stwierdził, że o znaczeniu lasów i leśnictwa w Europie świadczy również udział ponad 200 ambasadorów, parlamentarzystów, naukowców i przedstawicieli administracji, leśnictwa i przemysłu drzewnego, którzy przybyli do Berlina z wielu krajów europejskich, aby wziąć udział w Sympozjum.

Schirmbeck podsumował wydarzenie następująco:
"Niemal każdego dnia aparat rządowy w Brukseli i Berlinie tworzy nowe biurokratyczne i czasami całkowicie absurdalne regulacje prawne. W tym samym czasie ważne wsparcie finansowe jest ograniczane w obliczu międzynarodowej konkurencji. Te niepożądane zmiany prowadzą do utraty miejsc pracy, szkodzą całej gospodarce i dzielą społeczeństwo. Potrzebujemy moratorium na kolejne obciążenia obszarów wiejskich, jako kluczowego filaru ważnej polityki reform w Europie i Niemczech. To darmowy pakiet wspomagania koniunktury dla całego łańcucha wartości!"

Sympozjum UE organizowane przez Niemiecką Radę Gospodarki Leśnej odbywa się corocznie w celu pogłębienia wspólnego dialogu na temat zrównoważonej gospodarki leśnej w krajach europejskich oraz omówienia najistotniejszych trendów politycznych dotyczących leśnictwa.

Opracowano na podstawie komunikatu prasowego Niemieckiej Rady Gospodarki Leśnej z dnia 18 stycznia 2024 r. (tłumaczenie: Mikołaj Ziemblicki, Bogdan Witkowski).

Wspomnieć należy, że w trakcie Sympozjum, w imieniu Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych wystąpiła p. Marta Nurczyńska-Dałek, przekazując podziękowania za zaproszenie i podkreślając znaczenie podejmowanych podczas spotkania kwestii: „Lasy i leśnictwo w Europie stają dziś przed poważnymi wyzwaniami  związanymi ze zmianami klimatu, potrzebą zachowania trwałości lasów i ochroną bioróżnorodności. Zmieniają się także oczekiwania społeczne wobec lasów. Wszystko to musi być uwzględnione w podejściu do nowoczesnej gospodarki leśnej i oznacza konieczność planowania i podejmowania działań adaptacyjnych w oparciu o najlepszą dostępną wiedzę i doświadczenie europejskich leśników. Dzięki takim działaniom możliwe będzie utrzymanie zdrowych, odpornych, trwałych i stabilnych ekosystemów leśnych.” – stwierdziła. Jednocześnie zadeklarowała otwartość Dyrektora Generalnego LP i zwróciła uwagę na konieczność współpracy na różnych poziomach: „Ważne jest dla nas, aby pozostać w dialogu, współpracować, wymieniać  się doświadczeniami, słuchać siebie nawzajem, poszukiwać wspólnych rozwiązań, zarówno w międzynarodowym gronie leśników, jak i w dialogu ze społeczeństwem, różnymi grupami interesariuszy i politykami” – dodała, a słowa te można śmiało uznać za trafne podsumowanie Sympozjum.

Opracowanie całości:
Mikołaj Ziemblicki, Bogdan Witkowski



Konferencja "Zmiany klimatu a gospodarka leśna"
Opublikowano: 18.02.2024

Zarząd Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa w Krośnie (SITLiD) i Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie były organizatorami konferencji naukowo-technicznej pod hasłem „Zmiany klimatu, a gospodarka leśna”. Odbyła się ona w czwartek 8 lutego 2024 r. w sali konferencyjnej hotelu Venus w Moderówce.

Podczas wystąpień wybrzmiały tematy dotyczące zmian klimatycznych, wyzwań dla współczesnej gospodarki leśnej i kwestie konsekwencji „Zielonego ładu”, jakie wynikają z tego dla Lasów Państwowych.

Konferencję można objerzeć również tutaj


Spotkanie otworzył Bartłomiej Peret, nadleśniczy Nadleśnictwa Kolbuszowa i przewodniczący ZO SITLiD w Krośnie, informując  o celach konferencji
- Obserwujemy od dłuższego czasu zmiany w klimacie, ale też ich wpływy na las; występują dłuższe okresy deszczowe lub dłuższe okresy suszy, na które mocno reagują drzewostany. Dlatego rozmawiamy o problemach znacznego występowania jemioły, reakcji gatunków obcych na zachodzące zmiany klimatu, przybliżamy zagadnienia dotyczące zielonego ładu w kontekście wyzwań w ochronie lasu, jak również o wykorzystaniu nowych technologii geoinformatycznych do oceny stanu lasu - powiedział Bartłomiej Peret.

Z kolei Janusz Starzak, p.o. dyrektora RDLP w Krośnie, witając przybyłych zaznaczył, że jeszcze do niedawna zagrożeń trwałości lasów w regionie było niewiele, a jeśli występowały to jedynie lokalnie.
- Na przełomie lat 80. i 90. ubiegłego stulecia zaczęły pojawiać się oznaki czekających nas zmian klimatycznych; okresowe susze, wahania poziomu wód gruntowych, które zaczęły wpływać negatywnie na kondycję naszych lasów; pojawiły dotkliwe straty i szkody - stwierdził Janusz Starzak. Pierwsze klęskowe historie dotyczyły świerczyn, ale działania leśników pozwoliły odwrócić skutki rozpadu tych drzewostanów. Od niedawna podobne zagrożenia dotyczą sosny, którą nęka kornik ostrozębny, a w ostatnim czasie także jemioła zagrażająca starym sosnom i jodłom. Dyrektor Starzak dodał też, że kolejnym wyzwaniem, z którym muszą się zmierzyć Lasy Państwowe są wyłączenia, bądź ograniczenia gospodarki leśnej które na terenie RDLP w Krośnie w tym roku objęły już obszar 18 tys. ha.
- Oznacza to 86 tysięcy metrów sześciennych mniej drewna w sprzedaży, co będzie się wiązało z mniejszymi przychodami i ograniczeniem kosztów. W związku z tym na pewno z niektórych inwestycji będziemy musieli zrezygnować. Oprócz skutków dla naszej gospodarki, ograniczenia w znaczny sposób odczuły już zakłady usług leśnych, lokalne społeczności. Ludzie z dnia na dzień zostali pozbawieni pracy, którą wykonywali. Problem ten udało się nam zażegnać już w większości nadleśnictw - powiedział dyrektor RDLP w Krośnie, odnosząc się do głośnej ostatnio kwestii wyłączenia lasów spod gospodarowania.

Przed częścią referatową odbyło się jeszcze wręczenie honorowych odznak SITLiD.  Srebrną Odznakę Honorową NOT Zarząd Główny Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych Naczelnej Organizacji Technicznej przyznał Dawidowi Gołębiowskiemu i Michałowi Szczerbickiemu. Złotą Odznakę Honorową SITLiD otrzymali Mariusz Kobylarz i Mariusz Mazurek, a Srebrną Odznakę Honorową - Jerzy Blajer, Tomasz Pasławski, Janusz Sobuś, Filip Stelmach i Maria Stelmach.

Na część referatową konferencji składało się dziewięć wystąpień zarówno naukowców, jak i praktyków leśnych.

Prof. dr hab. Jarosław Socha, kierownik Katedry Zarządzania Zasobami Leśnymi Wydziału Leśnego Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie mówił o obecnych i przewidywanych zagrożeniach dla trwałości lasu. Zdaniem naukowca, największy wpływ na ekosystemy leśne mają obecnie: wzrost średniej temperatury powietrza, a efekcie wydłużenie okresu wegetacyjnego, wzrost stężenia dwutlenku węgla oraz depozycja atmosferyczna azotu.
- Te czynniki sprawiają, że drzewa rosną szybciej. Żeby sobie uzmysłowić skalę tego przyśpieszenia powiem, że w średnich warunkach siedliskowych w Polsce drzewostany sosnowe są obecnie o 8 metrów wyższe niż 100 lat temu. Jeżeli drzewa rosną szybciej, to albo szybciej osiągają wymiary, które kwalifikują je do wycięcia, albo szybciej zamierają. Drzewa zawsze wiążą dwutlenek węgla, natomiast problem emisji tego gazu zaczyna się, jeżeli występuje przewaga zamierania drzew nad ich przyrostem. Wówczas bilans jest ujemny, czyli las więcej emituje dwutlenku węgla, niż pochłania - tłumaczył prof. dr hab. Jarosław Socha.
Zgodził się, że trzeba spełniać oczekiwania społeczne co do ochrony różnorodności biologicznej, potrzeby tworzenia nowych rezerwatów, ale trzeba to robić w sposób bardzo przemyślany i korzystając z wiedzy naukowej.
- Dużym problemem jest to, że znaczna część społeczeństwa oczekuje, że po wyłączeniu lasy będą wyglądały tak, jak wyglądają obecnie. A obecny wygląd to jest w dużej części efekt pewnego sposobu gospodarowania. Odejście od tego sprawi, że lasy będą mniej zasobne, będzie w nich więcej martwych drzew, będą się pojawiały wielkoskalowe rozpady – tłumaczył prof. Socha.

Wiele nowych wątków wprowadziła prezentacja prof. dra hab. Marcina Pietrzykowskiego, dziekana Wydziału Leśnego Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, który omawiał temat: „Nowe wyzwania i potrzeby społeczne względem usług świadczonych przez ekosystemy leśne”.
 
 
Kolejny z prelegentów prof. dr hab. Tomasz Zawiła-Niedźwiecki, przewodniczący Komitetu Nauk Leśnych Polskiej Akademii Nauk i wiceprzewodniczący Polskiego Towarzystwa Leśnego poruszył temat zielonego ładu i jego konsekwencji dla gospodarki leśnej. „Zielony ład” to strategia unijna zakładająca większy nacisk na zachowanie bioróżnorodności, zwiększenie pochłaniania dwutlenku węgla i akumulacji węgla, między innymi w lasach.
- To szlachetne zadanie na pewno warte poparcia, niemniej jednak niektóre regulacje formalne wprowadzone przez Unię Europejską są błędne z punktu widzenia gospodarki leśnej. Trzeba ją prowadzić bardzo rozważnie jako formę ochrony przyrody, jako formę gospodarowania zasobem przyrodniczym - stwierdził prof. Tomasz Zawiła-Niedźwiecki. – Niestety, został stworzony paradygmat, że ochrona ścisła jest panaceum na wszelkie bolączki. To błędny sposób widzenia rzeczywistości. Warto podkreślić, że w Europie, w świecie nie tworzy się nowych parków narodowych. Parki narodowe, szlachetna, dziewiętnastowieczna idea, już się przeżyła. Jest to bardzo drogi sposób ochrony przyrody. Są obecnie lepsze i efektywniejsze. Nie apeluję o likwidację parków narodowych, ale o nietworzenie nieskończonej liczby, bo tak ktoś chce, bez podstaw naukowych - zaznaczył naukowiec, wskazując na ekonomiczną stronę tej sprawy. Według szacunków niemieckiego instytutu federalnego w Europie średnio o 30 procent zmniejszy się podaż drewna. W Polsce będzie to 33-40 procent, czyli o 12-16 mln metrów sześciennych mniej drewna. To oznacza, że ceny drewna wzrosną a jeśli zostaną zaimplementowane wszystkie strategie, zwiększy się też deficyt tego surowca, który obecnie wynosi 20 procent. Do tego dojdzie upadek małych i średnich firm zajmujących się przerobem drewna. Szacuje się też zmniejszenie zatrudnienia nawet o 200 tysięcy osób w całym łańcuchu leśno-drzewnym – wyliczał prof. Zawiła-Niedźwiecki.

Bardzo ciekawe były również kolejne prelekcje.  Dr hab. Roman Wójcik, profesor SGGW w Warszawie zaprezentował wyniki swych badań w referacie „Jemioła - wyzwanie czy konieczność w dobie zachodzących zmian”, wskazując na przyczyny i sposoby przeciwdziałania inwazji tego gatunku pasożyta. Podobne w swej wymowie zagadnienia  były tematem wystąpienia  dra hab. inż. Piotra Bilańskiego, prof. UR w Krakowie, który omawiał temat; „Jak zmiany klimatyczne wpłynęły na występowanie i aktywność gatunków inwazyjnych”.

Nowoczesne metody monitoringu zjawisk przyrody przedstawił dr hab. inż. Piotr Wężyk, prof. UR w Krakowie w prezentacji  „Monitorowanie przemian 4-D zachodzących w drzewostanach z wykorzystaniem technologii geoinformatycznych”.

Bardzo praktyczny wymiar miały referaty „Ocena stanu hydrologicznego i konsekwencje w lasach Podkarpacia”, który przedstawił Bogumił Dąbek, dyrektor oddziału BULiGL w Przemyślu, oraz „Wybrane choroby i szkodniki lasów Podkarpacia w dobie zmian klimatycznych”, który wygłosił Jarosław Plata – kierownik Zakładu Ochrony Lasu  w Krakowie;

Jako ostatni wystąpił przedstawiciel RDLP w Krośnie,  Kamil Grałek, naczelnik Wydziału Ochrony Ekosystemów, który omówił „Bieżące problemy w lasach na terenie  RDLP w Krośnie wynikające ze zmian warunków klimatycznych”.

Dyskusję na tematy zaprezentowane poprowadził dr Bartłomiej Peret. Efektem końcowym konferencji, będą wnioski, które po zredagowaniu przez komisję wniosków i uchwał zostaną przestawione władzom zwierzchnim.

W drugim dniu konferencji, w piątek, odbyła się druga część konferencji na terenie Nadleśnictwa Kołaczyce (leśnictwo Odrzykoń). Uczestnicy poznali przykłady porażenia jodeł przez jemiołę, na którymi odbyła się mocna dyskusja. Zobaczyli też powierzchnię użytą w geomatyce, omawiano zaburzenia hydrologiczne i tematykę skaningu w praktyce, zapoznali się z przykładami udostępniania lasów dla potrzeb społecznych. Odwiedzono też rezerwat przyrody „Prządki”.

 
Źródło:
https://www.krosno.lasy.gov.pl/aktualnosci/-/asset_publisher/1M8a/content/-zmiany-klimatu-a-gospodarka-lesna-tematem-konferencji
                                                              



Tezy z debaty "Diagnoza sytuacji w leśnictwie i potencjalnych kierunków zmian"
Opublikowano: 28.12.2023

W dniach 28-29 sierpnia 2023 r. w Kórniku, Polskie Towarzystwo Leśne zorganizowało debatę na temat "Diagnoza sytuacji w leśnictwie i potencjalnych kierunków zmian". W wyniku dyskusji, do której zaproszono 20 osób reprezentujących różne grupy interesariuszy leśników, drzewiarzy i członków organizacji ekologicznych, powstał dokument prezentujący różnorodne opinie na temat kierunków zmian w polskim leśnictwie. Tekst ten został poddany dalszym konsultacjom w Zarządzie Głównym, oddziałach i komisjach Polskiego Towarzystwa Leśnego

W ich wyniku, sumując tezy wszystkich uczestników debaty, Komisja Polityki Leśnej PTL opracowała Tezy z debaty na temat Diagnoza sytuacji w leśnictwie i potencjalnych kierunków zmian opracowane w wyniku aktualnie toczących się dyskusji organizowanych przez Polskie Towarzystwo Leśne, które zamieszczamy poniżej.

Polskie Towarzystwo Leśne od początku swojego istnienia, za podstawowy cel swojej działalności wyznaczyło sobie dobro polskiego leśnictwa i polskich lasów (Pro Bono Silvae). Uważamy że czynny udział w dyskusji nad przyszłym kształtem modelu gospodarki leśnej w Polsce jest naszym obowiązkiem, zarówno w postaci wkładu merytorycznego do tej dyskusji naszych członków, fachowców - leśników, jak i w formie organizowania debat, w których mają możliwość wyrażenia swoich poglądów przedstawiciele różnych grup społecznych zainteresowanych lasami.

Tezy z debaty można również pobrać TUTAJ.


  1. Dotychczasowy dorobek nauki i praktyki leśnej, a także polska struktura własnościowa Lasów Państwowych upoważniają do stwierdzenia, że realizowany od ponad 30 lat model leśnictwa wielofunkcyjnego jest optymalną formą aktywnej ochrony różnorodności biologicznej, zaspokajania potrzeb gospodarczych i społecznych oraz gwarantem realizacji ambitnej koncepcji Europejskiego Zielonego Ładu. Z uwagi na zmieniające się warunki klimatyczne, model ten powinien być doskonalony, a wprowadzane modyfikacje powinny uwzględniać najnowsze osiągnięcia nauki i doświadczenie praktyki leśnej oraz głos społeczeństwa obywatelskiego.
 
  1. Społeczna własność Lasów Państwowych w Polsce powinna zostać na trwałe wpisana do Konstytucji RP, co ostatecznie zapewni im ochronę przed potencjalnymi zmianami właścicielskimi i grami politycznymi.
 
  1. Istnieje potrzeba podjęcia prac nad nową ustawą o lasach, która w momencie jej uchwalenia w 1991 roku była nowatorskim aktem prawnym, zmieniającym filozofię i dotychczasowe cele leśnictwa. Ustawa ta wymaga obecnie zmian i dostosowania do aktualnego postrzegania przyrodniczych, społecznych i gospodarczych funkcji lasu, a także skutków aktualnych i prognozowanych zmian klimatycznych.
 
  1. Konieczne jest opracowanie nowej Polityki Leśnej Państwa, odpowiadającej na aktualne uwarunkowania i wyzwania, a w następnej kolejności powrót do realizacji Narodowego Programu Leśnego definiującego ogólne kierunki zarządzania lasami.
 
  1. W celu ustabilizowania i uspołecznienia procesu zarządzania Lasami Państwowymi proponuje się utworzenie Rady Lasów Państwowych, której to powołanie powinna uwzględniać nowa ustawa o lasach. Do kompetencji tej Rady, pełniącej funkcje nadzorcze nad LP, złożonej z interesariuszy powoływanych w sposób rotacyjny, zapewniający polityczną niezależność, należeć powinny: wyłanianie kandydatury dyrektora generalnego LP, określanie bieżącej polityki LP, przyjmowanie planów finansowo-gospodarczych oraz udzielanie corocznego absolutorium dyrektorowi generalnemu.
 
  1. Nowelizacja zasad i instrukcji regulujących gospodarkę leśną powinna odpowiadać na współczesne wyzwania i potrzeby ochrony przyrody z racjonalnym, uzasadnionym społecznie i gospodarczo, użytkowaniem lasu. Dokumenty te powinny być poddane konsultacji w formie wynikającej z zapisów nowej ustawy o lasach.
 
  1. W celu uspołecznienia procesów decyzyjnych związanych z leśnictwem i ochroną przyrody w lasach publicznych należy utworzyć Radę Dialogu Społecznego ds. leśnictwa przy właściwym ministrze, która stanowiłaby szerokie forum dyskusji.
 
  1. Niezbędne jest sprofesjonalizowanie i zintensyfikowanie udziału przedstawicieli reprezentujących interesy Polski i polskiej przyrody, także w zakresie leśnictwa, w organach Unii Europejskiej oraz w innych organizacjach międzynarodowych. Niedostateczne i nieskoordynowane uczestnictwo polskich przedstawicieli w tych organach w trakcie tworzenia strategii ochrony i użytkowania zasobów przyrody, w tym lasów, powoduje nieuwzględnienie w tych dokumentach polskich uwarunkowań dających szanse na bardziej skuteczne osiąganie celów tych regulacji.
 
  1. Istnieje potrzeba utworzenia nowych obszarów chronionych oraz ewentualnego powiększenia już istniejących, z uwzględnieniem przesłanek przyrodniczych, gospodarczych, naukowych i społecznych. Tworzenie lub powiększanie istniejących obszarów chronionych powinno wynikać z Polityki Ekologicznej Państwa. Lasy Państwowe powinny aktywnie uczestniczyć w procesie tworzenia tych obszarów.
 
  1. Należy doskonalić mechanizmy stymulujące racjonalne gospodarowanie lasami niepaństwowymi, a ich ewentualne włączenie do systemu ochrony przyrody powinno wiązać się z rekompensatami za utracone korzyści. Polityka Leśna Państwa i Narodowy Program Leśny muszą dotyczyć lasów wszystkich form własności.
 
  1. Istnieje potrzeba opracowania nowej polityki naukowej i kierunków badań w zakresie nauk leśnych, w szczególności tych związanych z wpływem obecnych i przewidywanych zmian klimatycznych na ekosystemy leśne. Badania te powinna mieć trwałe finansowanie zarówno z budżetu Państwa jak i ze środków Lasów Państwowych.
 
  1. Różnicowanie funkcji lasu powinno odbywać się na kilku szczeblach planowania począwszy od określenia leśnych obszarów funkcjonalnych o zróżnicowanych funkcjach dominujących. Planowanie to powinno poprzedzać opracowywanie planu urządzenia lasu dla nadleśnictwa.
 
  1. Podstawowym dokumentem prowadzenia gospodarki leśnej przez nadleśnictwa powinien nadal być 10-letni plan urządzenia lasu, uwzględniający tempo zmieniających się warunków środowiskowych, coraz lepsze rozpoznanie bogactwa przyrodniczego i rosnące oczekiwania społeczne co do funkcji rekreacyjnych i turystycznych, a także możliwości produkcyjne lasów.
 
  1. Plan urządzenia lasu winien podlegać formalnym konsultacjom,  także w ramach tzw. dialogu społecznego, z wykorzystaniem Zespołu Lokalnej Współpracy powoływanego na czas jego tworzenia. Tak uzgodniony PUL, po zatwierdzeniu przez ministra, powinien stanowić trwały i niekwestionowany już fundament działalności nadleśnictwa w całym okresie jego obowiązywania.
 
  1. Lasy Państwowe, gospodarujące majątkiem Skarbu Państwa, czyli całego Narodu, musi cechować transparentność i przejrzystość w działaniu, w szczególności w zakresie finansów, wielkości pozyskania, sprzedaży drewna i polityki cenowej oraz zasad kontraktowania usług leśnych.
 
  1. Dotychczasowy brak skodyfikowanej polityki personalnej w Lasach Państwowych umożliwia podejmowanie decyzji kadrowych, nieopartych na kompetencjach, wykształceniu i doświadczeniu zawodowym, a jedynie na podstawie przynależności partyjnej lub związkowej. Powoduje to utratę zaufania społeczeństwa do Lasów Państwowych i leśników oraz wpływa demoralizująco na pracowników.
 
  1. Należy zrewidować decyzje kadrowe podjęte w szczególności na przestrzeni ośmiu ostatnich lat i poddać ocenie kompetencje kadry kierowniczej w LP powołanej w oparciu o partyjne lub związkowe rekomendacje, a następnie opracować i wdrożyć nową politykę personalną, uwzględniającą w szczególności: ścieżki awansów (rozwoju), zasady naboru pracowników, kryteria awansowania i odwoływania, nadawania i obniżania stopni zawodowych, zasady podnoszenia kwalifikacji zawodowych, nowoczesne systemy wynagradzania oraz oceny pracowników.
 
  1. Należy przywrócić, zgodnie z obowiązującą ustawą o lasach, kompetencje poszczególnym szczeblom zarządzania, a zwłaszcza nadleśniczym.
 
  1. Edukacja pracowników LP w zakresie komunikacji społecznej i relacji z podmiotami zewnętrznymi powinna być procesem ciągłym.
 
  1. W celu odbudowy zaufania do instytucji Lasy Państwowe oraz samych leśników należy wypracować i wdrożyć nową, profesjonalną politykę informacyjną, opartą w głównej mierze na zasadzie transparentności działań.
 
  1. Konieczne są kompleksowe działania informacyjno-edukacyjne dotyczące zasad prowadzenia wielofunkcyjnej, zrównoważonej gospodarki leśnej oraz wykorzystywania i promocji drewna jako ważnego elementu realizacji koncepcji Europejskiego Zielonego Ładu.
 
  1. Pilną potrzebą jest określenie stabilnych i trwałych zasad współpracy Lasów Państwowych z sektorem drzewnym oraz sektorem usług leśnych.
 
  1. Należy powrócić do katalogu celów i przestrzegania transparentności przepływów środków finansowych w Lasach Państwowych.
 
  1. Zwracamy uwagę na niedocenianą i pomijaną rolę zadrzewień w kształtowaniu krajobrazu i środowiska. Lasy Państwowe wraz z samorządami winny być inicjatorem tych działań i czynnie uczestniczyć w tym procesie.
 
  1. Istnieje potrzeba rozliczenia realizacji „Wizji działań na rzecz rozwoju Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe”.
 
Zebrano i opracowano w Komisji Polityki Leśnej ZG PTL
Przewodniczący Komisji dr inż. Kazimierz Szabla



Spotkanie dyskusyjne "Diagnoza sytuacji w leśnictwie i potencjalnych kierunków zmian "
Opublikowano: 28.12.2023

Z inicjatywy Oddziału Wielkopolskiego Polskiego Towarzystwa Leśnego w dniach 28-29 sierpnia 2023 r. w Kórniku odbyło się spotkanie dyskusyjne poświęcone wymianie opinii nt.: "Diagnoza sytuacji w leśnictwie i potencjalnych kierunków zmian".

W wyniku dyskusji uczestnicy sformułowali wnioski przedstawione poniżej. Wnioski ze spotkania można pobrać również TUTAJ.


W spotkaniu udział wzięli: 

  1. dr inż. Janusz Dawidziuk - przewodniczący Zarządu Głównego PTL, dyrektor Biura Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej 
  2. mgr inż. Jerzy Flisykowski -  przewodniczący Oddziału Wielkopolskiego PTL
  3. dr inż. Wojciech Gil -  sekretarz Zarządu Głównego PTL
  4. mgr inż. Grzegorz Godlewski - emerytowany nadleśniczy
  5. prof. dr hab. Dariusz J. Gwiazdowicz - profesor Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu
  6. dr inż. Jędrzej Kasprzak - Stowarzyszenie Producentów Płyt Drewnopochodnych w Polsce
  7. dr inż. Antoni Kostka - Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze
  8. dr inż. Kazimierz Szabla - emerytowany dyrektor regionalny Lasów Państwowych, przewodniczący Komisji Polityki Leśnej ZG PTL
  9. dr Andrzej Talarczyk - dyrektor ds. badań i rozwoju Taxus IT, ekspert Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ 
  10. dr inż. Janusz Zaleski -  b. wiceminister środowiska, b. zastępca dyrektora generalnego Lasów Państwowych

 
Wnioski dotyczące polityki leśnej

  1. Uważamy, że wielofunkcyjne leśnictwo, uwzględniające potrzeby społeczne, przyrodnicze, gospodarcze, nie utraciło racji bytu i powinno ulegać modyfikacji w oparciu o doświadczenia nauki i praktyki leśnej, z uwzględnieniem głosu społeczeństwa i opinii ekspertów.
  2. Głównym zadaniem dzisiaj jest sformułowanie - w wyniku szerokiej dyskusji angażującej wszystkich interesariuszy - społecznego kontraktu dla lasów na szczeblu krajowym, określającego główne zasady i priorytety w zarządzaniu lasami.
  3. Konieczne jest opracowanie i nowej polityki leśnej państwa, odpowiadającej na aktualne uwarunkowania i wyzwania, a w następnej kolejności narodowego programu leśnego definiującego ogólne kierunki zarządzania lasami.
  4. Należy powołać Radę Dialogu Społecznego ds. Lasów (np. przy Ministrze Klimatu i Środowiska lub przy sejmie), która stanowiłaby forum dyskusji społecznej w sprawach dotyczących lasów.
  5. Różnicowanie funkcji lasu powinno odbywać się na kilku szczeblach planowania począwszy od określenia leśnych obszarów funkcjonalnych o zróżnicowanych funkcjach dominujących.
  6. Uważamy, że istnieje potrzeba tworzenia nowych obszarów chronionych, na terenach cennych przyrodniczo, z uwzględnieniem przesłanek naukowych i społecznych. Wielkość i proces poszerzania obszarów chronionych na terenie lasów państwowych powinien wynikać z kontraktu społecznego zawartego na poziomie centralnym i lokalnym.  
  7. Sposób i poziom użytkowania lasów publicznych powinien wynikać z kontraktu społecznego. 
  8. Należy niezwłocznie przygotować wariantowe scenariusze przewidujące potencjalne konsekwencje dla polskich lasów wdrożenia prawodawstwa i polityki UE w obszarze ochrony bioróżnorodności i klimatu. Scenariusze te należy pogłębić o analizy skutków przyrodniczych, gospodarczych i społecznych.  Niezbędne jest sprofesjonalizowanie i zintensyfikowanie udziału przedstawicieli reprezentujących interesy Polski w zakresie leśnictwa w ciałach Unii Europejskiej i organizacjach międzynarodowych.
  9. Należy promować kaskadowe wykorzystanie drewna i przeciwdziałać spalaniu pełnowartościowego surowca.
  10. Należy doskonalić mechanizmy stymulujące racjonalne gospodarowanie lasami niepaństwowymi. Polityka leśna państwa i narodowy program leśny powinny dotyczyć lasów wszystkich form własności. 
  11. Należy opracować prawnofinansowe mechanizmy zarządzania obszarami i gatunkami chronionymi na obszarze LP .  


 Wnioski dotyczące funkcjonowania Lasów Państwowych

  1. Należy prawnie odpolitycznić politykę kadrową w Lasach Państwowych i wprowadzić również na prawnych zasadach profesjonalne ścieżki awansów kadrowych.  
  2. Należy rozszerzyć centralny poziom decyzyjny o organ administracyjno-społeczny, Radę Lasów Państwowych, która będzie pełniła funkcje nadzorcze nad LP, złożoną z interesariuszy, powoływaną w sposób rotacyjny, zapewniający polityczną niezależność, obdarzoną, między innym, kompetencjami: powoływania dyrektora generalnego LP, określania bieżącej polityki LP, przyjmowania planów finansowo-gospodarczych, udzielania corocznego absolutorium dyrektorowi generalnemu, określania jaka część zysku PGL LP powinna być przeznaczone na cele ochrony przyrody. 
  3. Należy zdecentralizować decyzje na poziom wykonawczy, przywrócić kompetencje poszczególnym szczeblom zarządzania – a zwłaszcza nadleśniczym – zgodnie z ustawą o lasach. 
  4. Należy jasno zapisać w prawie zamknięty katalog celów i transparentność przepływu środków finansowych w Lasach Państwowych.  
  5. Pilną potrzebą jest wypracowanie stabilnych długookresowych zasad współpracy LP z sektorem leśno-drzewnym i sektorem usług leśnych.  
  6. Należy wprowadzić profesjonalny system prowadzenia konsultacji społecznych na poziomie PUL. 
  7. Należy wypracować i wdrożyć profesjonalne zasady polityki informacyjnej, opartej na transparentności działań, kierunków zmian i odbudowy zaufania do instytucji LP i leśników.  
  8. Funkcjonowanie LP wymaga dalszej optymalizacji wydajności, rozwoju technologicznego i automatyzacji działania. Stworzyłoby to możliwości wzrostu cen usług leśnych, obniżek cen drewna.  
  9. Lasy Państwowe, gospodarujące majątkiem Narodu, cechować winna transparentność i przejrzystość w działaniu, w szczególności w zakresie finansów, wielkości pozyskania, sprzedaży drewna i polityki cenowej, oraz kontraktowania usług leśnych.
  10. Edukacja pracowników LP w zakresie komunikacji społecznej, relacji z zewnętrznymi podmiotami i obywatelami winna być procesem ciągłym.
  11. Konieczne są kompleksowe działania informacyjno-edukacyjne dotyczące zasad prowadzenia zrównoważonej gospodarki leśnej oraz wykorzystywania i promocji drewna jako odnawialnego ekologicznego surowca. 



Rocznik statystyczny - leśnictwo 2023
Opublikowano: 12.12.2023

Publikacja Głównego Urzędu Statystycznego zawiera kompleksowe informacje o leśnictwie w 2022 r. prezentowane na tle lat poprzednich. Ujęto w niej szeroki zakres danych dotyczących charakterystyki stanu zasobów leśnych, zachodzących w nich zmian, zagospodarowania i gospodarczego wykorzystania lasu, zagrożeń i ochrony środowiska leśnego, łowiectwa oraz działalności gospodarczej prowadzonej w sektorze leśno-drzewnym. Ponadto, w oparciu o źródła międzynarodowe, zaprezentowano problematykę dotyczącą leśnictwa w Polsce w relacji do krajów członkowskich Unii Europejskiej i wybranych państw świata.

Rocznik zawierający dane do końca 2022 roku opublikowano 30.11.2023

POBIERZ ROCZNIK STATYSTYCZNY- LEŚNICTWO 2023