Opublikowano: 12.02.2026
W odpowiedzi na pismo Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 02 lutego 2026 r. (znak: DP-WOPV.0220.9.2024.JK) stanowiące prośbę o przedstawienie stanowiska do projektu Ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UD108 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów), przedstawiamy poniżej opinię Polskiego Towarzystwa Leśnego dotyczącą ww. projektu
POBIERZ:
Warszawa 09.02.2026 r.
Uwagi Polskiego Towarzystwa Leśnego
dotyczące projektu Ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska
(projekt z dnia 30 stycznia 2026 r. Druk UD 108).
W odpowiedzi na pismo z dnia 2 lutego 2026 r. (znak: DP-WOPV.0220.9.2024.JK) dotyczące konsultacji projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska, przedstawiam poniżej stanowisko i uwagi do przedmiotowego projektu:
Zaproponowane w projekcie Ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (projekt z dnia 30 stycznia 2026 r. Druk UD 108) zmiany zakładają obciążenie Państwowego Gospodarstwa Lasy Państwowe stałą daniną w wysokości 2% przychodu ze sprzedaży drewna, niezależnie od jego bieżącej kondycji finansowej, czy osiąganego zysku. Założono, że z tego tytułu każdego roku Lasy Państwowe odprowadzać będą przeciętnie ok. 214-216 mln złotych.
Projektodawcy, w ocenie skutków regulacji (OSR) oraz w Uzasadnieniu do ww. projektu nie zakładają żadnych negatywnych skutków wprowadzanej regulacji, m.in. projekt nie będzie miał wpływu na ewentualną zmianę ceny drewna (ponieważ ewentualna fluktuacja ceny drewna spowodowana jest warunkami kształtującymi ceny na rynku drzewnym). Z tych też względów projektowana zmiana ustawy nie będzie miała bezpośredniego wpływu na branżę drzewną, meblarską oraz papierniczą. Zmiany nie będą miały też istotnego wpływu na działalność podstawową PGL LP, nie zagrożą stabilności tego podmiotu, ani nie przyczynią się do naruszenia zasady samofinansowania PGL LP. W sytuacji spadku przychodów ze sprzedaży drewna, wartość wpłat dokonywanych do NFOŚiGW również będzie odpowiednio niższa.
Polskie Towarzystwo Leśne z niepokojem przyjmuje diagnozy (bardzo optymistyczne) zawarte w ocenie skutków regulacji (OSR) oraz w Uzasadnieniu, dotyczące możliwych konsekwencji wdrażanej regulacji. W naszej ocenie są one błędne. Zdaniem PTL istnieje realne ryzyko wystąpienia znaczących negatywnych skutków dla funkcjonowania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, a w dalszej kolejności całego sektora leśno-drzewnego.
W ocenie skutków regulacji należy uwzględnić również efekt skumulowany proponowanej regulacji wraz z szeregiem inicjatyw realizowanych obecnie przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, w szczególności wskazać należy: trwającą obecnie ogólnopolską akcję wyznaczania starolasów, konsekwentne utrzymywanie moratorium na obszarze kilkudziesięciu tysięcy hektarów, intensywną akcję wyznaczania nowych rezerwatów, propozycję objęcia 17% lasów (w zarządzie PGL LP) – tzw. lasów cennych przyrodniczo wzmocnioną ochroną, wyznaczanie lasów społecznych wokół jedenastu aglomeracji miejskich. Niezależnie od oceny powyższych działań należy stwierdzić, że ich nieuchronnym skutkiem będzie znaczące ograniczenie podaży drewna, w szczególności wielkowymiarowego drewna liściastego.
Już w tej chwili zaznaczający się deficyt surowca drzewnego skutkuje wzrostem jego ceny, a branża drzewna odnotowuje bardzo znaczący spadek produkcji oraz rentowności. Niewątpliwie problem ten będzie się pogłębiał, wskutek postępującego ograniczania gospodarki leśnej na kolejnych obszarach. Wiarygodne rozpoznanie faktycznych konsekwencji gospodarczych, społecznych, a także przyrodniczych możliwe będzie dopiero po zakończeniu realizacji ww. inicjatyw (po ich pełnym praktycznym wdrożeniu). W związku z powyższym wprowadzanie na tym etapie (w sytuacji niedookreślonych warunków ekonomicznych przyszłego funkcjonowania PGL LP) kolejnego istotnego obciążenia finansowego dla PGL LP należy ocenić jako wysoce ryzykowne, ponieważ może ono zainicjować wystąpienie szeregu niebezpiecznych zjawisk zagrażających dalszemu funkcjonowaniu Lasów Państwowych oraz prowadzących do załamania sektora leśno-drzewnego.
W szczególności zagrożona będzie samowystarczalność finansowa Lasów Państwowych, z której wynika obowiązek osiągania nadwyżki przychodów nad ponoszonymi kosztami. Przedmiotowa danina w połączeniu z postępującymi ww. ograniczeniami możliwości prowadzenia zrównoważonej gospodarki leśnej finalnie doprowadzą do tego, że Lasy Państwowe staną się deficytowe. Obecnie, głównie ze względu na pełnienie licznych funkcji pozaprodukcyjnych (usługi regulacyjne, rekreacyjne, ochrona walorów przyrodniczych) ponad połowa nadleśnictw jest deficytowa, są one dotowane dopłatami z funduszu leśnego, który zasilają pozostałe nadleśnictwa (dochodowe). Obecną kruchą równowagę łatwo zburzyć nieodpowiedzialnymi, nie popartymi rzetelną analizą ryzyka wystąpienia negatywnych skutków, zmianami w Ustawie o lasach, takim przykładem są zmiany proponowane w przedmiotowej nowelizacji oznaczonej symbolem UD108. Potencjalne straty, także przyrodnicze, mogą być drastyczne.
Obecnie przytłaczająca większość istniejących w Polsce form ochrony przyrody znajduje się na obszarach leśnych zarządzanych przez Lasy Państwowe, np. rezerwaty (85% na gruntach LP), parki krajobrazowe (88 % lasów w granicach PK stanowią grunty zarządzane przez LP), obszary Natura 2000 (ekosystemy leśne w Naturze 2000 zajmują 3,3 mln ha, w tym ogromna większość, bo aż 87,5% znajduje się na gruntach zarządzanych przez LP), użytki ekologiczne (w zarządzie LP zewidencjonowano 8253 użytków ekologicznych o pow. 30 442 ha, co stanowi 99 % użytków ekologicznych w Polsce), ochrona strefowa (w Polsce funkcjonuje średnio 3989 stref z tego 3893 - 97,6% zlokalizowanych jest na gruntach zarządzanych przez LP), na gruntach PGL LP ustanowiono zaewidencjonowano 11 314 pomników przyrody, co stanowi jedną trzecią wszystkich pomników przyrody w Polsce.
Należy podkreślić, że Lasy Państwowe już teraz ponoszą ogromne koszty ochrony rodzimej przyrody (ochrona gatunkowa, ochrona siedlisk przyrodniczych, ochrona krajobrazowa, szeroko definiowana ochrona różnorodności biologicznej, ochrona przed pożarami, chorobami, szkodnikami, przed kradzieżami, kłusownictwem, ochrona zasobów genowych polskiej fauny i flory). Wiarygodne szacunki wskazują, że roczny wkład Lasów Państwowych w ochronę polskiej przyrody wynosi ok. 1 miliarda złotych.
Upadek finansowy Lasów Państwowych oznaczał będzie również załamanie się obecnego systemu ochrony przyrody w Polsce.
Uwzględniając powyższą argumentację Polskie Towarzystwo Leśne negatywnie opiniuje propozycję obciążenia Lasów Państwowych dodatkową daniną, w postaci 2% przychodu ze sprzedaży drewna na rzecz instytucji państwowych ustawowo odpowiedzialnych za ochronę przyrody w Polsce.
Przewodniczący Zarządu Głównego
Dr inż. Janusz Dawidziuk
Opublikowano: 12.02.2026
TREŚĆ UWAGI PRZESŁANEJ DO MKIŚ:
Polskie Towarzystwo Leśne negatywnie ocenia objęcie głowienki, czernicy, łyski, jarząbka i słonki ścisłą ochroną gatunkową. Objęcie tą forma ochrony winno dotyczyć wyłącznie trzech gatunków tj.: głowienki, czernicy i łyski, dla których oceny liczebności oraz trendy ich zmian mogą wskazywać na potrzebę dokonania zmiany ich statusu (z zastrzeżeniem, że dla łyski już te trendy zmian liczebności nie są już tak jednoznacznie negatywne). Jednocześnie, uważamy za konieczne wprowadzenie dla tych gatunków monitoringu, który jednoznacznie będzie pozwalał na określenie szacowanej liczebności i trendów zmian tej liczebności.
Polskie Towarzystwo Leśne negatywnie ocenia objęcie głowienki, czernicy, łyski, jarząbka i słonki ścisłą ochroną gatunkową. Objęcie tą forma ochrony winno dotyczyć wyłącznie trzech gatunków tj.: głowienki, czernicy i łyski, dla których oceny liczebności oraz trendy ich zmian mogą wskazywać na potrzebę dokonania zmiany ich statusu (z zastrzeżeniem, że dla łyski już te trendy zmian liczebności nie są już tak jednoznacznie negatywne). Jednocześnie, uważamy za konieczne wprowadzenie dla tych gatunków monitoringu, który jednoznacznie będzie pozwalał na określenie szacowanej liczebności i trendów zmian tej liczebności.
w przypadku jarząbka i słonki absolutnie nie było potrzeby zmiany ich statusu z gatunku łownego na gatunek objęty ścisłą ochroną gatunkową – o czym jednoznacznie świadczą zapisy uzasadnienia publikowane razem z projektem rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zmieniającego rozporządzenie w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. Należy również zauważyć, że w powyższym dokumencie (tj. uzasadnieniu) dopuszczono się też jawnej manipulacji bowiem na 1-szej stronie pod listą wszystkich pięciu gatunków skreślonych z listy gatunków łownych zapisano cyt.: „Zmiana w liście gatunków łownych podyktowana była spadkowym trendem liczebności populacji wskazanych gatunków ptaków” a już na stronie 3-ciej dla jarząbka podaje się, że szacowany wzrost terytorialnych samców tego gatunku w przeciągu półtorej dekady ocenia się na ok. od 75 – 133%. To samo przekłamanie i celowa manipulacja dotyczy również słonki, gdzie na stronie 4-tej uzasadnienia podaje się, że szacowany wzrost liczebności tego gatunku w analogicznym okresie czasu ocenia się na ok. od 200 – 800% a ponadto stwierdza się, że cyt.: „Na poziomie europejskim oraz w UE28 gatunek ten nie jest zagrożony i traktowany jest jako najmniejszej troski – LC (BirdLife International 2021). Również w Polsce słonka została sklasyfikowana jako gatunek najmniejszej troski – LC (Wilk i in. 2020)”.
w przypadku jarząbka istotne jest również to, o czym piszą również autorzy uzasadnienia, że jest to gatunek osiadły, lokalnie występujący w odizolowanych populacjach – tak więc powoływanie się na rzekome negatywne zmiany liczebności gatunku w UE i związaną z tym koniecznością zmiany statusu gatunku jest zwykłą manipulacją a nie działaniem merytorycznym.
W zawiązku z powyższym proponowane zmiany statusu dla tych dwóch gatunków tj. jarząbka i słonki i objęcie ich ścisłą ochroną gatunkową ma podłoże li tylko ideologiczne a nie merytoryczne – co też sygnalizowaliśmy przy opiniowaniu projektu rozporządzenia w sprawie zmian na liście gatunków łownych.
Negatywnie także należy ocenić fakt, który wybrzmiał w ww. uzasadnieniu, a mianowicie – z jednej strony, z uwagi na nieznany stan liczebności krajowej populacji tych dwóch gatunków (słonka, jarząbek) oraz braku informacji o trendach liczebności i rozpowszechnienia populacji lęgowych oraz populacji zimowej i przelotnej (dotyczy słonki,) przewiduje się objęcie tych gatunków ścisłą ochroną gatunkową, a z drugiej strony z rozbrajającą szczerością, oznajmia się, że gatunki te nie są objęte liczeniami w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska.
POBIERZ:
Opublikowano: 12.02.2026
Treść uwagi do projektu rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne (nr 1240 w Wykazie prac legislacyjnych Ministra Klimatu i Środowiska)
Nowelizacja przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne jest czynnością techniczną, która zostanie wykonana poprzez wprowadzenie rozporządzenia MKiŚ zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne, wynikającą z faktu, że od dnia 2.01.2026 r. głowienka, czernica, łyska, jarząbek oraz słonka nie są już gatunkami łownymi w Polsce. Konsekwencją wykreślenia z listy gatunków zwierząt łownych ww. pięciu gatunków ptaków winno być także uchylenie przepisów określających okresy polowań na te gatunki.
POBIERZ:
Opublikowano: 27.08.2025
Zachęcamy Państwa do zapoznania się z uwagami Polskiego Towarzystwa Leśnego do projektu polskiej części Planu zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa Białowieża Forest. Dokument powstał w procesie konsultacji społecznych, adresatem uwag jest Instytut Ochrony Środowiska- Państwowy Instytut Badawczy.
POBIERZ DOKUMENT
POBIERZ DOKUMENT
Opublikowano: 11.06.2025
Opinia Polskiego Towarzystwa Leśnego dotycząca projektu ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy o ochronie przyrody (nr UD61 w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów)
W nawiązaniu do pisma Pana Mikołaja Dorożały, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, z 2 czerwca 2025 r., zawierającego prośbę o ewentualne uwagi do wyżej wymienionego projektu ustawy, Polskie Towarzystwo Leśne przedstawia poniżej stanowisko w przedmiotowej sprawie.
POBIERZ DOKUMENT
Ze względu na ograniczony czas konsultacji, określony w wyżej wymienionym piśmie, w stanowisku Polskiego Towarzystwa Leśnego odniesiono się tylko do najistotniejszych mankamentów opiniowanego projektu ustawy, których wdrożenie niesie za sobą realne ryzyko wystąpienia wysoce negatywnych konsekwencji dla polskich lasów oraz sektora leśno- drzewnego.
W wyżej wymienionym projekcie ustawy zaproponowano nowy art. 7a, w myśl którego w lasach bez zatwierdzonego planu urządzenia lasu (dalej PUL) lub z zatwierdzonym planem, którego wykonanie zostało wstrzymane, dopuszcza się wykonywanie określonych zadań lub czynności z zakresu gospodarki leśnej na podstawie zgody ministra właściwego do spraw środowiska (dalej również jako Minister), wyrażonej w drodze decyzji administracyjnej, wydanej na wniosek właściciela lasu. Zgoda ta dotyczyłaby działań, które są niezbędne do realizacji celów trwale zrównoważonej gospodarki leśnej, w szczególności dla zachowania trwałości lasu lub jego ochrony albo zapewnienia bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi. Wykonywanie jakichkolwiek działań z zakresu gospodarki leśnej bez zatwierdzonego PUL lub ze wstrzymanym PUL podlegać będzie karze grzywny (zmiana art. 158 Kodeksu Wykroczeń proponowana w tej ustawie).
W myśl tego artykułu Minister zobligowany jest do niezwłocznego przekazania wniosku właściwemu regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska, który ma 30 dni na jego zaopiniowanie. Brak opinii w tym terminie oznacza pozytywną opinię. W projekcie określono również przesłanki obligujące dyrektora RDOŚ do wydania negatywnej opinii (m.in. naruszenie przepisów dotyczących form ochrony przyrody, pogorszenie stanu środowiska). Same tylko te przesłanki obligują Ministra do odmowy udzielenia zgody na wnioskowane działania.
Minister nie jest związany terminem na wydanie decyzji w sprawie udzielenia zgody (lub odmowy udzielenia zgody) na niezbędne działania z zakresu gospodarki leśnej, w związku z czym może jej udzielić w dowolnym czasie, licząc od daty złożenia wniosku.
W postępowaniu w sprawie wyrażenia zgody stosuje się odpowiednio art. 44 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, który umożliwia organizacjom ekologicznym udział w wyżej wymienionym postępowaniu na prawach strony. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej służy zażalenie. Na decyzję w sprawie udzielenia zgody wydaną przez Ministra, skargę może wnieść każda organizacja ekologiczna powołująca się na swoje cele statutowe, jeżeli prowadzi ona działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez co najmniej 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania w sprawie wydania zaskarżonej decyzji, także w przypadku, gdy nie uczestniczyła w tym postępowaniu.
Zdaniem Polskiego Towarzystwa Leśnego przyjęcie proponowanego rozwiązania stanowi bardzo poważne zagrożenie dla trwałości polskich lasów, zwłaszcza w obliczu nasilających się zmian klimatycznych. Stanowi też istotne zagrożenie dla stabilności podaży drewna i uwarunkowanej tym kondycji ekonomicznej sektora leśno-drzewnego.
W uzasadnieniu powyższej konkluzji należy m.in. wskazać na niżej wymienione problemy.
W wyżej wymienionym projekcie ustawy zaproponowano nowy art. 7a, w myśl którego w lasach bez zatwierdzonego planu urządzenia lasu (dalej PUL) lub z zatwierdzonym planem, którego wykonanie zostało wstrzymane, dopuszcza się wykonywanie określonych zadań lub czynności z zakresu gospodarki leśnej na podstawie zgody ministra właściwego do spraw środowiska (dalej również jako Minister), wyrażonej w drodze decyzji administracyjnej, wydanej na wniosek właściciela lasu. Zgoda ta dotyczyłaby działań, które są niezbędne do realizacji celów trwale zrównoważonej gospodarki leśnej, w szczególności dla zachowania trwałości lasu lub jego ochrony albo zapewnienia bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi. Wykonywanie jakichkolwiek działań z zakresu gospodarki leśnej bez zatwierdzonego PUL lub ze wstrzymanym PUL podlegać będzie karze grzywny (zmiana art. 158 Kodeksu Wykroczeń proponowana w tej ustawie).
W myśl tego artykułu Minister zobligowany jest do niezwłocznego przekazania wniosku właściwemu regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska, który ma 30 dni na jego zaopiniowanie. Brak opinii w tym terminie oznacza pozytywną opinię. W projekcie określono również przesłanki obligujące dyrektora RDOŚ do wydania negatywnej opinii (m.in. naruszenie przepisów dotyczących form ochrony przyrody, pogorszenie stanu środowiska). Same tylko te przesłanki obligują Ministra do odmowy udzielenia zgody na wnioskowane działania.
Minister nie jest związany terminem na wydanie decyzji w sprawie udzielenia zgody (lub odmowy udzielenia zgody) na niezbędne działania z zakresu gospodarki leśnej, w związku z czym może jej udzielić w dowolnym czasie, licząc od daty złożenia wniosku.
W postępowaniu w sprawie wyrażenia zgody stosuje się odpowiednio art. 44 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, który umożliwia organizacjom ekologicznym udział w wyżej wymienionym postępowaniu na prawach strony. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej służy zażalenie. Na decyzję w sprawie udzielenia zgody wydaną przez Ministra, skargę może wnieść każda organizacja ekologiczna powołująca się na swoje cele statutowe, jeżeli prowadzi ona działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez co najmniej 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania w sprawie wydania zaskarżonej decyzji, także w przypadku, gdy nie uczestniczyła w tym postępowaniu.
Zdaniem Polskiego Towarzystwa Leśnego przyjęcie proponowanego rozwiązania stanowi bardzo poważne zagrożenie dla trwałości polskich lasów, zwłaszcza w obliczu nasilających się zmian klimatycznych. Stanowi też istotne zagrożenie dla stabilności podaży drewna i uwarunkowanej tym kondycji ekonomicznej sektora leśno-drzewnego.
W uzasadnieniu powyższej konkluzji należy m.in. wskazać na niżej wymienione problemy.
- W obecnym brzmieniu minister właściwy do spraw środowiska nie jest związany terminem na rozpatrzenie wniosku, a zatem udzielenie zgody lub odmowa może nastąpić po dowolnie długim okresie od otrzymania wniosku, co w praktyce może prowadzić do zwłoki w podjęciu decyzji, a nawet do pozostawiania wniosku bez rozpatrzenia. Z tego powodu zaproponowane rozwiązanie rodzi realne ryzyko paraliżu gospodarki leśnej w wielu nadleśnictwach, tj. w tych, w których nie zatwierdzono na czas planu urządzenia lasu lub wstrzymano realizację PUL, np. w następstwie zaskarżenia decyzji zatwierdzającej PUL przez organizacje ekologiczne, przy jednoczesnej znaczącej zwłoce w wydawaniu przez Ministra decyzji w sprawie wyrażenia zgody na wykonywanie niezbędnych zadań z zakresu gospodarki leśnej lub gdy decyzja ta jest negatywna.
- Zaproponowane rozwiązanie jest sprzeczne z artykułem 9 Ustawy o lasach, który obliguje właścicieli lasów do zapobiegania, wykrywania i zwalczania nadmiernie pojawiających i rozprzestrzeniających się organizmów szkodliwych. Wprowadzenie proponowanego artykułu 7a warunkuje realizację tego obowiązku uzyskaniem odpowiedniej zgody ministra właściwego do spraw środowiska. Jest to rozwiązanie bardzo niebezpieczne, którego negatywne konsekwencje mogą być bardzo duże. W sytuacji szybko postępujących zmian klimatycznych (m.in. susze, huraganowe wiatry, ekstremalne upały), mających negatywny wpływ na stan zdrowotny lasów i nasilających się z tego powodu gradacji owadów, konieczne jest podejmowanie natychmiastowych działań. Nawet kilkutygodniowa zwłoka w usuwaniu zasiedlonych przez szkodliwe owady drzew może mieć katastrofalne skutki w postaci wielkopowierzchniowego zamierania lasu. Tymczasem zaproponowane rozwiązanie zakłada miesięczny okres na wyrażenie opinii przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz nie wskazuje terminu na wyrażenie zgody przez Ministra. Dodatkowo decyzja Ministra może zostać zaskarżona przez organizacje ekologiczne. A zatem istnieje realne ryzyko, że niezbędna zgoda nie zostanie udzielona przez wiele miesięcy (a nawet lat), powodując tym samym brak możliwości realizacji jakichkolwiek działań z zakresu gospodarki, w szczególności brak możliwości przeciwdziałania zagrożeniom biotycznym i abiotycznym, takim np. jak: gradacje owadów (usuwanie zasiedlonych drzew), inwazja jemioły (usuwanie najbardziej zainfekowanych drzew, wymiana generacyjna lasu), aktywna adaptacja lasów do zmieniającego się klimatu (w tym przebudowa drzewostanów iglastych na siedliskach lasowych, różnicowanie struktury gatunkowej i przestrzennej).
- Rozwiązanie to może uniemożliwić także działania, których celem jest zapewnienie bezpieczeństwa osobom przebywającym na terenach leśnych. Możliwość podejmowania odpowiednich działań, miałaby być uzależniona od uzyskania odpowiedniej zgody Ministra. Przesądza o tym zapis art. 7a ust. 1 pkt. 2), w myśl którego udzielenia zgody Ministra wymagać będą m.in. działania „niezbędne do [... ] zapewnienia bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi". Biorąc pod uwagę możliwą, nawet wielomiesięczną, zwłokę w udzieleniu takiej zgody, należy stwierdzić, że wdrożenie zaproponowanego rozwiązania stwarzać może realne zagrożenie dla zdrowia i życia osób przebywających w lesie.
- Zaproponowane rozwiązanie jest bardzo represyjne, ponieważ zakłada wyłącznie możliwość zatwierdzenia, lub niezatwierdzenia całego planu (rozwiązanie zero- jedynkowe), także w sytuacji, gdy zastrzeżenia dotyczą znikomej tylko części zaplanowanych działań. Zasadne i adekwatne w tej sytuacji byłoby przyjęcie rozwiązania pozwalającego na wskazanie tych działań (wraz z podaniem adresu leśnego), które nie są akceptowalne oraz dopuszczenie możliwości realizacji pozostałych działań.
- Istotne zastrzeżenia budzi rozwiązanie, w którym prawo do uczestniczenia na prawach strony przysługuje wyłącznie organizacjom ekologicznym. Jest to ewidentny brak równości wobec prawa, zwłaszcza że skutki społeczne, ekonomiczne i przyrodnicze wynikające z braku zgody, zakresu takiej zgody, lub zwłoki w jej udzieleniu dotykać będą przede wszystkim lokalną społeczność, m.in. z tytułu ograniczeń w zakresie rekreacyjnego wykorzystania lasu (zamierające lasy - ryzyko utraty zdrowia lub życia - zakaz wstępu do lasu), paraliżu działalności nadleśnictw, zakładów usług leśnych, firm transportujących i przetwarzających surowiec drzewny, brak dostępu do drewna opałowego itp. Wyraźnie uprzywilejowana pozycja organizacji ekologicznych względem innych interesariuszy jest sprzeczna z naczelną zasadą zawartą w art. 32 Konstytucji, zgodnie z którą „wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne".
- Należy podkreślić, że jeżeli wniosek właściciela, a w ślad za tym zgoda Ministra, dotyczy działań niezbędnych dla realizacji trwale zrównoważonej gospodarki leśnej (np. cięcia sanitarne, odnowienie lasu, przebudowa lasów niestabilnych itp.) i jeśli zostały one pozytywnie zaopiniowane przez właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska, to takie działania nie powinny być ograniczane np. ze względu na uwagi organizacji ekologicznych. Skoro działania te są niezbędne, to oczywiste jest, że brak takich działań powodował będzie poważne negatywne konsekwencje dla lasu, w tym również zagrożenie dla trwałości lasu i pełnienia przez niego wszystkich istotnych usług ekosystemowych. W takiej sytuacji podstawowym kryterium weryfikacji wniosku powinna być analiza merytoryczna zasadności zaproponowanych działań i ocena konsekwencji ich zaniechania.
Zaproponowane rozwiązanie w założeniu miało zapewne zapobiegać znaczącym negatywnym konsekwencjom przyrodniczym i gospodarczym, wynikającym z braku zatwierdzonego planu urządzania lasu lub wstrzymania jego realizacji. Niestety, zaproponowane procedury, jak wykazano powyżej, nie zapewniają efektywnego narzędzia, które zapobiegałoby lub minimalizowałoby wyżej wymienione. negatywne skutki.
Uwzględniając powyższą argumentację, negatywnie opiniujemy propozycję zawartą w artykule 7a opiniowanego projektu ustawy i wnosimy o rezygnację bądź istotną modyfikację tego zapisu.
Analogiczne zapisy zaproponowano również w odniesieniu do lasów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (art. 7b) oraz lasów prywatnych (art. 7c - analogiczna zgoda starosty); zgodnie z powyższą argumentacją, również i te propozycje opiniujemy negatywnie.
Nowelizacja ustawy o lasach wprowadza również wymóg uzgodnienia projektu PUL z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (art. 18b) oraz zaopiniowania przez liczne instytucje i organy (art. 18a). Co prawda założono, że brak opinii lub uzgodnienia w wymaganym terminie oznaczać będzie brak uwag (tzn. pozytywna opinia lub uzgodnienie), niemniej jednak powyższe rozwiązanie spowoduje znaczące wydłużenie procesu przygotowania PUL, chociażby z powodu konieczności przeanalizowania i uwzględnienia wielu, zapewne często rozbieżnych, uwag (lub przedłożenia uzasadnienia dotyczącego powodów odrzucenia uwag). W wielu przypadkach wprowadzenie nowych PUL może ulec wydłużeniu z powodu złożenia zażalenia na postanowienie dotyczące uzgodnienia albo złożenia skargi do sądu administracyjnego. Przyjęty obecnie dwuletni cykl opracowania projektu PUL niewątpliwe będzie zbyt krótki dla tak rozbudowanych procedur (na co zwracają również niżej przedstawione uwagi do art. 22 i 22d). Z tego powodu przygotowywane obecnie projekty PUL oraz projekty PUL, których opracowanie rozpocznie się przed wejściem w życie proponowanych rozwiązań, ulegną co najmniej kilkumiesięcznemu opóźnieniu. A zatem około 80 nadleśnictw może znaleźć się w sytuacji bez zatwierdzonego na czas PUL. Przy takiej konstrukcji zapisów konieczne będzie rozpoczynanie prac urządzeniowych nad nowym PUL już w siódmym roku obowiązywania aktualnego planu.
Uwzględniając powyższe uwagi oraz biorąc pod uwagę rozwiązania proponowane w art., 7a (w tym możliwą zwłokę w uzyskaniu zgody ministra na doraźne działania), należy stwierdzić, że nadleśnictwa pozbawione zostaną realnej możliwości prowadzenia gospodarki leśnej, w szczególności dbania o należyty stan sanitarny lasu oraz możliwości zapewnienia bezpieczeństwa osobom przebywającym na terenach leśnych.
Prawdopodobieństwo znaczących opóźnień jest tym bardziej realne, że - zgodnie z zaproponowanym nowym brzmieniem art. 22 projekty PUL przekazane do ministerstwa właściwego do spraw środowiska - będą podlegać dodatkowym ponownym konsultacjom (21 dni), w których uczestniczyć mogą organizacje ekologiczne oraz reprezentatywna organizacja pracodawców. Nowelizacja zakłada, że Minister będzie zobligowany do wydania, w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania wniosku o zatwierdzenie PUL, decyzji w sprawie zatwierdzenia PUL lub odmowy jego zatwierdzenia.
Zgodnie z nowym art. 22d skargę na wyżej wymienioną decyzję Ministra, w terminie 31 dni od daty jej ogłoszenia w BIP, mogą wnieść organizacje ekologiczne oraz reprezentatywna organizacja pracodawców. Takie rozwiązanie niewątpliwie w wielu przypadkach prowadzić będzie do wielomiesięcznych, a być może nawet kilkuletnich opóźnień (np. w wypadku zaskarżenia do SA) w zatwierdzaniu planów urządzenia lasu.
Istotnym mankamentem propozycji zakładającej przeprowadzenie dodatkowych konsultacji na etapie projektu złożonego w Ministerstwie Klimatu i Środowiska jest fakt, że mogą w nich uczestniczyć tylko organizacje ekologiczne (także wtedy, gdy nie uczestniczyły one w procesie partycypacji społecznej na etapie tworzenia projektu PUL) oraz reprezentatywna organizacja pracodawców. Rozwiązanie to jest dyskryminujące dla pozostałych interesariuszy. Zwłaszcza tych, którzy brali czynny udział w procesie partycypacji społecznej, a wypracowane z ich udziałem kompromisowe rozwiązania są dla nich akceptowalne (w tej sytuacji interesariusze ci nie mają na tym etapie potrzeby zgłaszania uwag do projektu PUL). Późniejsze ewentualne istotne zmiany w projekcie PUL mogą doprowadzić do utraty akceptacji społecznej dla zmienianego w ten sposób PUL.
Jako bardzo problematyczną z merytorycznego i etycznego punktu widzenia należy ocenić propozycję przeprowadzenia na ostatnim etapie dodatkowych konsultacji, a następnie wprowadzenia (zwłaszcza istotnych) zmian w projekcie PUL, który został już uzgodniony z RDOŚ i uzyskał wymagane prawem opinie (zapewne pozytywne) szeregu podmiotów oraz uwzględniał wypracowane w ramach partycypacji społecznej kompromisowe rozwiązania. Zasadne jest w tej sytuacji pytanie, czy projekt PUL, po ewentualnym uwzględnieniu szeregu zmian postulowanych przez organizacje, ma być ponownie przedstawiony do opiniowania np. radom gmin? Czy ma być ponownie poddany konsultacjom społecznym z udziałem lokalnej społeczności, które składały już wnioski i uwagi do projektu na wcześniejszych etapach konsultacji? Rodzi się uzasadnione pytanie, kto i na podstawie jakich regulacji (lub kryteriów) będzie decydował o tym, czy taki plan skierować do ponownych konsultacji? Wprowadzenie istotnych zmian w projekcie PUL z całkowitym pominięciem pozostałych interesariuszy może zostać odebrane jako lekceważenie ich znaczenia i wysiłków i jest to zasadniczo sprzeczne z ideą partycypacji społecznej. Wyraźnie uprzywilejowana pozycja wybranych organizacji społecznych względem innych interesariuszy - jak już wcześniej stwierdzono - jest sprzeczna z naczelną zasadą zawartą w art. 32 Konstytucji, zgodnie z którą „wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne".
Ponadto istnieje uzasadnione ryzyko, że przy tak skonstruowanej regulacji wiele organizacji ekologicznych nie będzie zainteresowanych angażowaniem się w proces partycypacji społecznej na etapie tworzenia projektu planu i ograniczy się do składania uwag i wniosków na końcowym etapie procedowania decyzji, tj. w ministerstwie właściwym do spraw środowiska.
Należy również zwrócić uwagę, że wprowadzenie dodatkowych obligatoryjnych konsultacji na ostatnim etapie procedowania projektu PUL nie znajduje uzasadnienia w treści wyroku TSUE w sprawie C-432/21. W uzasadnieniu do opiniowanego projektu ustawy jednoznacznie wskazano, że jego celem jest usunięcie uchybienia wskazanego w pkt. 2 wyroku, tj. że Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom spoczywającym na niej na mocy art. 6 ust. 3 dyrektywy 92/43, zmienionej dyrektywą 2013/17, w związku z art. 6 ust. 1 lit. b) i art. 9 ust. 2 Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, podpisanej w Aarhus w dniu 25 czerwca 1998 r. i zatwierdzonej w imieniu Wspólnoty Europejskiej decyzją Rady 2005/370/WE z dnia 17 lutego 2005 r. poprzez zaniechanie przyjęcia wszelkich przepisów ustawodawczych niezbędnych do zapewnienia organizacjom ochrony przyrody możliwości zwrócenia się do sądu z żądaniem skutecznego zbadania pod względem merytorycznym i formalnym legalności planów urządzenia lasu w rozumieniu przepisów ustawy o lasach.
Uwzględniając powyższą argumentację, negatywnie opiniujemy propozycJę zakładającą dodatkowe konsultacje dla organizacji ekologicznych oraz reprezentatywnego związku pracodawców na ostatnim etapie procedowania projektu PUL. Takie rozwiązanie dyskryminuje innych interesariuszy, w szczególności lokalną społeczność, która angażowała się w wypracowanie kompromisowych rozwiązań w ramach partycypacji społecznej. Proponowana regulacja nie wynika także z treści wyżej wymienionego wyroku TSUE w sprawie C-432/21 i nie jest konieczna do jego wykonania.
W przedłożonym do konsultacji projekcie ustawy, oprócz wymaganej wyżej wymienionym wyrokiem TSUE regulacji, zaproponowano szereg dodatkowych regulacji przyznających organizacjom ekologicznym szczególne uprawnienia do udziału w procesie wydawania zgody na niezbędne działania z zakresu gospodarki leśnej również w sytuacji braku planu urządzenia lasu, lub jego wstrzymania (art. 7a ust. 8), zatwierdzania projektów planów urządzania lasu przez ministra właściwego do spraw środowiska (art. 22, ust.: 7 i 10) oraz starostę (art. 22a, ust. 12, 15). Regulacje te wydają się być sprzeczne z art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, gwarantującym każdemu obywatelowi równość wobec prawa. W tym konkretnym przypadku prawo do składania uwag mają wyłącznie te osoby, które są członkiem określonej organizacji ekologicznej lub reprezentatywnej organizacji pracodawców w rozumieniu art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego.
W związku z tym rekomenduje się usunięcie powyższych propozycji regulacji jako niezgodnych z ustawą zasadniczą, dyskryminujących pozostałych interesariuszy, w szczególności organizacje, osoby i podmioty zaangażowane w proces partycypacji społecznej, których wysiłek może zostać zniweczony wskutek uwag wyżej wymienionych organizacji społecznych.
Należy podkreślić, że podstawowym zadaniem racjonalnego ustawodawcy jest uwzględnienie w procesie legislacyjnym interesów wszystkich (różnych) grup społecznych (interesariuszy). Wskazane powyżej kontrowersyjne regulacje wyraźnie faworyzują niektóre organizacje społeczne kosztem pozostałych interesariuszy.
Minister właściwy do spraw środowiska podczas podejmowania decyzji dotyczących zatwierdzenia planów urządzenia lasu lub wyrażania zgody na działania z zakresu gospodarki leśnej zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę oczekiwań różnych grup interesariuszy oraz sprawiedliwego (merytorycznego i obiektywnego) wyważenia tych potrzeb. Jest to warunek konieczny do harmonijnego godzenia zróżnicowanych funkcji lasu, w szczególności funkcji przyrodniczych, gospodarczych i społecznych. Zaproponowane rozwiązania zakładające, że na etapie podejmowania decyzji zatwierdzającej PUL osobami uprawnionymi do składania uwag i wniosków (do których rozpatrzenia zobowiązany będzie Minister) będą tylko przedstawiciele organizacji ekologicznych oraz reprezentatywni przedstawiciele związków pracodawców, jest sprzeczne z zasadą wyrażoną w art. 32 Konstytucji.
Podsumowanie: Przedłożone w opiniowanym projekcie ustawy propozycje niosą ze sobą realne ryzyko sparaliżowania pracy wielu nadleśnictw, spowodowanego opóźnieniami we wprowadzeniu nowych PUL, a także opóźnieniami w udzielaniu zgód przez Ministra na niezbędne działania z zakresu gospodarki leśnej (w sytuacji braku zatwierdzonego PUL lub jego wstrzymania). Konsekwencją wdrażania wyżej wymienionych propozycji niejednokrotnie będzie brak możliwości przeciwdziałania zagrożeniom dla trwałości lasu oraz zapobiegania zagrożeniom dla zdrowia i życia ludzkiego.
Ponadto nieuniknione w tej sytuacji ograniczenie podaży surowca drzewnego będzie miało poważne negatywne skutki dla sektora leśno-drzewnego, w szczególności dla zakładów usług leśnych oraz małych i średnich przedsiębiorstw przetwarzających lokalnie dostępny surowiec drzewny. Mogą również wystąpić problemy z dostępem do drewna opałowego dla lokalnych społeczności, zwłaszcza wiejskich, które do chwili obecnej w znacznej mierze korzystają z tego źródła energii cieplnej.
Z powyższych względów, zawartą w ocenie skutków regulacji diagnozę, że „projektodawca nie przewiduje braku możliwości prowadzenia gospodarki leśnej, a tym samym nie przewiduje destabilizacji dostaw surowca drzewnego z polskich lasów bądź zmniejszonej podaży tego surowca", należy uznać za nieprawidłową.
Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej uwagi, Polskie Towarzystwo Leśne negatywnie opiniuje projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy o ochronie przyrody (nr UD61 w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów).
W ocenie Polskiego Towarzystwa Leśnego projekt ten wymaga głębokiej refleksji i zasadniczej zmiany podejścia do takich kwestii, jak obowiązek zapobiegania gradacjom szkodliwych organizmów, konieczność podjęcia niezbędnych działań adaptujących polskie lasy do zmieniających się warunków klimatycznych, czy konieczność zapewnienia płynności prowadzenia gospodarki leśnej, która warunkuje stabilny i zrównoważony rozwój sektora leśno-drzewnego.
Polskie Towarzystwo Leśne deklaruje pełną gotowość do współpracy mającej na celu wypracowanie kompromisowych rozwiązań w opiniowanym projekcie ustawy, które z jednej strony umożliwią wykonanie wyroku TSUE w sprawie C-432/21, a z drugiej - w pełnym zakresie uwzględniać będą wymóg powszechnej ochrony lasu, zapewnienia jego trwałości i wysokich walorów przyrodniczych, przy jednoczesnym zapewnieniu stabilnej podaży surowca drzewnego.
Warszawa 11 czerwca 2025 r.
Uwzględniając powyższą argumentację, negatywnie opiniujemy propozycję zawartą w artykule 7a opiniowanego projektu ustawy i wnosimy o rezygnację bądź istotną modyfikację tego zapisu.
Analogiczne zapisy zaproponowano również w odniesieniu do lasów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (art. 7b) oraz lasów prywatnych (art. 7c - analogiczna zgoda starosty); zgodnie z powyższą argumentacją, również i te propozycje opiniujemy negatywnie.
Nowelizacja ustawy o lasach wprowadza również wymóg uzgodnienia projektu PUL z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (art. 18b) oraz zaopiniowania przez liczne instytucje i organy (art. 18a). Co prawda założono, że brak opinii lub uzgodnienia w wymaganym terminie oznaczać będzie brak uwag (tzn. pozytywna opinia lub uzgodnienie), niemniej jednak powyższe rozwiązanie spowoduje znaczące wydłużenie procesu przygotowania PUL, chociażby z powodu konieczności przeanalizowania i uwzględnienia wielu, zapewne często rozbieżnych, uwag (lub przedłożenia uzasadnienia dotyczącego powodów odrzucenia uwag). W wielu przypadkach wprowadzenie nowych PUL może ulec wydłużeniu z powodu złożenia zażalenia na postanowienie dotyczące uzgodnienia albo złożenia skargi do sądu administracyjnego. Przyjęty obecnie dwuletni cykl opracowania projektu PUL niewątpliwe będzie zbyt krótki dla tak rozbudowanych procedur (na co zwracają również niżej przedstawione uwagi do art. 22 i 22d). Z tego powodu przygotowywane obecnie projekty PUL oraz projekty PUL, których opracowanie rozpocznie się przed wejściem w życie proponowanych rozwiązań, ulegną co najmniej kilkumiesięcznemu opóźnieniu. A zatem około 80 nadleśnictw może znaleźć się w sytuacji bez zatwierdzonego na czas PUL. Przy takiej konstrukcji zapisów konieczne będzie rozpoczynanie prac urządzeniowych nad nowym PUL już w siódmym roku obowiązywania aktualnego planu.
Uwzględniając powyższe uwagi oraz biorąc pod uwagę rozwiązania proponowane w art., 7a (w tym możliwą zwłokę w uzyskaniu zgody ministra na doraźne działania), należy stwierdzić, że nadleśnictwa pozbawione zostaną realnej możliwości prowadzenia gospodarki leśnej, w szczególności dbania o należyty stan sanitarny lasu oraz możliwości zapewnienia bezpieczeństwa osobom przebywającym na terenach leśnych.
Prawdopodobieństwo znaczących opóźnień jest tym bardziej realne, że - zgodnie z zaproponowanym nowym brzmieniem art. 22 projekty PUL przekazane do ministerstwa właściwego do spraw środowiska - będą podlegać dodatkowym ponownym konsultacjom (21 dni), w których uczestniczyć mogą organizacje ekologiczne oraz reprezentatywna organizacja pracodawców. Nowelizacja zakłada, że Minister będzie zobligowany do wydania, w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania wniosku o zatwierdzenie PUL, decyzji w sprawie zatwierdzenia PUL lub odmowy jego zatwierdzenia.
Zgodnie z nowym art. 22d skargę na wyżej wymienioną decyzję Ministra, w terminie 31 dni od daty jej ogłoszenia w BIP, mogą wnieść organizacje ekologiczne oraz reprezentatywna organizacja pracodawców. Takie rozwiązanie niewątpliwie w wielu przypadkach prowadzić będzie do wielomiesięcznych, a być może nawet kilkuletnich opóźnień (np. w wypadku zaskarżenia do SA) w zatwierdzaniu planów urządzenia lasu.
Istotnym mankamentem propozycji zakładającej przeprowadzenie dodatkowych konsultacji na etapie projektu złożonego w Ministerstwie Klimatu i Środowiska jest fakt, że mogą w nich uczestniczyć tylko organizacje ekologiczne (także wtedy, gdy nie uczestniczyły one w procesie partycypacji społecznej na etapie tworzenia projektu PUL) oraz reprezentatywna organizacja pracodawców. Rozwiązanie to jest dyskryminujące dla pozostałych interesariuszy. Zwłaszcza tych, którzy brali czynny udział w procesie partycypacji społecznej, a wypracowane z ich udziałem kompromisowe rozwiązania są dla nich akceptowalne (w tej sytuacji interesariusze ci nie mają na tym etapie potrzeby zgłaszania uwag do projektu PUL). Późniejsze ewentualne istotne zmiany w projekcie PUL mogą doprowadzić do utraty akceptacji społecznej dla zmienianego w ten sposób PUL.
Jako bardzo problematyczną z merytorycznego i etycznego punktu widzenia należy ocenić propozycję przeprowadzenia na ostatnim etapie dodatkowych konsultacji, a następnie wprowadzenia (zwłaszcza istotnych) zmian w projekcie PUL, który został już uzgodniony z RDOŚ i uzyskał wymagane prawem opinie (zapewne pozytywne) szeregu podmiotów oraz uwzględniał wypracowane w ramach partycypacji społecznej kompromisowe rozwiązania. Zasadne jest w tej sytuacji pytanie, czy projekt PUL, po ewentualnym uwzględnieniu szeregu zmian postulowanych przez organizacje, ma być ponownie przedstawiony do opiniowania np. radom gmin? Czy ma być ponownie poddany konsultacjom społecznym z udziałem lokalnej społeczności, które składały już wnioski i uwagi do projektu na wcześniejszych etapach konsultacji? Rodzi się uzasadnione pytanie, kto i na podstawie jakich regulacji (lub kryteriów) będzie decydował o tym, czy taki plan skierować do ponownych konsultacji? Wprowadzenie istotnych zmian w projekcie PUL z całkowitym pominięciem pozostałych interesariuszy może zostać odebrane jako lekceważenie ich znaczenia i wysiłków i jest to zasadniczo sprzeczne z ideą partycypacji społecznej. Wyraźnie uprzywilejowana pozycja wybranych organizacji społecznych względem innych interesariuszy - jak już wcześniej stwierdzono - jest sprzeczna z naczelną zasadą zawartą w art. 32 Konstytucji, zgodnie z którą „wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne".
Ponadto istnieje uzasadnione ryzyko, że przy tak skonstruowanej regulacji wiele organizacji ekologicznych nie będzie zainteresowanych angażowaniem się w proces partycypacji społecznej na etapie tworzenia projektu planu i ograniczy się do składania uwag i wniosków na końcowym etapie procedowania decyzji, tj. w ministerstwie właściwym do spraw środowiska.
Należy również zwrócić uwagę, że wprowadzenie dodatkowych obligatoryjnych konsultacji na ostatnim etapie procedowania projektu PUL nie znajduje uzasadnienia w treści wyroku TSUE w sprawie C-432/21. W uzasadnieniu do opiniowanego projektu ustawy jednoznacznie wskazano, że jego celem jest usunięcie uchybienia wskazanego w pkt. 2 wyroku, tj. że Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom spoczywającym na niej na mocy art. 6 ust. 3 dyrektywy 92/43, zmienionej dyrektywą 2013/17, w związku z art. 6 ust. 1 lit. b) i art. 9 ust. 2 Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, podpisanej w Aarhus w dniu 25 czerwca 1998 r. i zatwierdzonej w imieniu Wspólnoty Europejskiej decyzją Rady 2005/370/WE z dnia 17 lutego 2005 r. poprzez zaniechanie przyjęcia wszelkich przepisów ustawodawczych niezbędnych do zapewnienia organizacjom ochrony przyrody możliwości zwrócenia się do sądu z żądaniem skutecznego zbadania pod względem merytorycznym i formalnym legalności planów urządzenia lasu w rozumieniu przepisów ustawy o lasach.
Uwzględniając powyższą argumentację, negatywnie opiniujemy propozycJę zakładającą dodatkowe konsultacje dla organizacji ekologicznych oraz reprezentatywnego związku pracodawców na ostatnim etapie procedowania projektu PUL. Takie rozwiązanie dyskryminuje innych interesariuszy, w szczególności lokalną społeczność, która angażowała się w wypracowanie kompromisowych rozwiązań w ramach partycypacji społecznej. Proponowana regulacja nie wynika także z treści wyżej wymienionego wyroku TSUE w sprawie C-432/21 i nie jest konieczna do jego wykonania.
W przedłożonym do konsultacji projekcie ustawy, oprócz wymaganej wyżej wymienionym wyrokiem TSUE regulacji, zaproponowano szereg dodatkowych regulacji przyznających organizacjom ekologicznym szczególne uprawnienia do udziału w procesie wydawania zgody na niezbędne działania z zakresu gospodarki leśnej również w sytuacji braku planu urządzenia lasu, lub jego wstrzymania (art. 7a ust. 8), zatwierdzania projektów planów urządzania lasu przez ministra właściwego do spraw środowiska (art. 22, ust.: 7 i 10) oraz starostę (art. 22a, ust. 12, 15). Regulacje te wydają się być sprzeczne z art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, gwarantującym każdemu obywatelowi równość wobec prawa. W tym konkretnym przypadku prawo do składania uwag mają wyłącznie te osoby, które są członkiem określonej organizacji ekologicznej lub reprezentatywnej organizacji pracodawców w rozumieniu art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego.
W związku z tym rekomenduje się usunięcie powyższych propozycji regulacji jako niezgodnych z ustawą zasadniczą, dyskryminujących pozostałych interesariuszy, w szczególności organizacje, osoby i podmioty zaangażowane w proces partycypacji społecznej, których wysiłek może zostać zniweczony wskutek uwag wyżej wymienionych organizacji społecznych.
Należy podkreślić, że podstawowym zadaniem racjonalnego ustawodawcy jest uwzględnienie w procesie legislacyjnym interesów wszystkich (różnych) grup społecznych (interesariuszy). Wskazane powyżej kontrowersyjne regulacje wyraźnie faworyzują niektóre organizacje społeczne kosztem pozostałych interesariuszy.
Minister właściwy do spraw środowiska podczas podejmowania decyzji dotyczących zatwierdzenia planów urządzenia lasu lub wyrażania zgody na działania z zakresu gospodarki leśnej zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę oczekiwań różnych grup interesariuszy oraz sprawiedliwego (merytorycznego i obiektywnego) wyważenia tych potrzeb. Jest to warunek konieczny do harmonijnego godzenia zróżnicowanych funkcji lasu, w szczególności funkcji przyrodniczych, gospodarczych i społecznych. Zaproponowane rozwiązania zakładające, że na etapie podejmowania decyzji zatwierdzającej PUL osobami uprawnionymi do składania uwag i wniosków (do których rozpatrzenia zobowiązany będzie Minister) będą tylko przedstawiciele organizacji ekologicznych oraz reprezentatywni przedstawiciele związków pracodawców, jest sprzeczne z zasadą wyrażoną w art. 32 Konstytucji.
Podsumowanie: Przedłożone w opiniowanym projekcie ustawy propozycje niosą ze sobą realne ryzyko sparaliżowania pracy wielu nadleśnictw, spowodowanego opóźnieniami we wprowadzeniu nowych PUL, a także opóźnieniami w udzielaniu zgód przez Ministra na niezbędne działania z zakresu gospodarki leśnej (w sytuacji braku zatwierdzonego PUL lub jego wstrzymania). Konsekwencją wdrażania wyżej wymienionych propozycji niejednokrotnie będzie brak możliwości przeciwdziałania zagrożeniom dla trwałości lasu oraz zapobiegania zagrożeniom dla zdrowia i życia ludzkiego.
Ponadto nieuniknione w tej sytuacji ograniczenie podaży surowca drzewnego będzie miało poważne negatywne skutki dla sektora leśno-drzewnego, w szczególności dla zakładów usług leśnych oraz małych i średnich przedsiębiorstw przetwarzających lokalnie dostępny surowiec drzewny. Mogą również wystąpić problemy z dostępem do drewna opałowego dla lokalnych społeczności, zwłaszcza wiejskich, które do chwili obecnej w znacznej mierze korzystają z tego źródła energii cieplnej.
Z powyższych względów, zawartą w ocenie skutków regulacji diagnozę, że „projektodawca nie przewiduje braku możliwości prowadzenia gospodarki leśnej, a tym samym nie przewiduje destabilizacji dostaw surowca drzewnego z polskich lasów bądź zmniejszonej podaży tego surowca", należy uznać za nieprawidłową.
Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej uwagi, Polskie Towarzystwo Leśne negatywnie opiniuje projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy o ochronie przyrody (nr UD61 w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów).
W ocenie Polskiego Towarzystwa Leśnego projekt ten wymaga głębokiej refleksji i zasadniczej zmiany podejścia do takich kwestii, jak obowiązek zapobiegania gradacjom szkodliwych organizmów, konieczność podjęcia niezbędnych działań adaptujących polskie lasy do zmieniających się warunków klimatycznych, czy konieczność zapewnienia płynności prowadzenia gospodarki leśnej, która warunkuje stabilny i zrównoważony rozwój sektora leśno-drzewnego.
Polskie Towarzystwo Leśne deklaruje pełną gotowość do współpracy mającej na celu wypracowanie kompromisowych rozwiązań w opiniowanym projekcie ustawy, które z jednej strony umożliwią wykonanie wyroku TSUE w sprawie C-432/21, a z drugiej - w pełnym zakresie uwzględniać będą wymóg powszechnej ochrony lasu, zapewnienia jego trwałości i wysokich walorów przyrodniczych, przy jednoczesnym zapewnieniu stabilnej podaży surowca drzewnego.
Warszawa 11 czerwca 2025 r.
POLSKIE TOWARZYSTWO LEŚNE
Zarząd Główny
ul. Bitwy Warszawskiej 1920 r. nr 3 02-362 Warszawa, tel. 22 8221470
Przewodniczący
Zarządu Głównego
Dr inż. Janusz Dawidziuk
Zarząd Główny
ul. Bitwy Warszawskiej 1920 r. nr 3 02-362 Warszawa, tel. 22 8221470
Przewodniczący
Zarządu Głównego
Dr inż. Janusz Dawidziuk


